Η Δίκη του Κολοκοτρώνη - Του Ντίνου Αυγουστή
Για να κρίνουμε σωστά το σήμερα χρειάζεται να γυρίσουμε στο χθες ….
Αυτά που δεν μας έμαθαν στα σχολεία μας!
Ήταν μεσάνυχτα 6 με 7 του Σεπτέμβρη 1938. Ο μοίραρχος Κλεόπας με σαράντα αρματωμένους ως τα δόντια τράβαγαν προσεκτικά και αμίλητοι για να πιάσουν το μεγαλύτερο κακούργο του τόπου μας! Αυτόν που όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Δ. Φωτιάδης στην πρώτη σελίδα του βιβλίο του «ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ - Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ», τις εικόνες του θα τις βρεις τώρα κρεμασμένες σ’ όλα τα σχολειά μας και τ’ αγάλματα του στημένα στις πλατείες μας. Τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη!
Ο Γέρος του Μοριά ζούσε λίγο έξω από το Ναύπλιο σε ένα ταπεινό σπιτάκι στην Πρόνοια, κοντά στην εκκλησιά του Άη Θεόδωρου που ο ίδιος έκτισε. Εδώ αποτραβήχτηκε ο μπροστάρης της απελευθέρωσης όταν ήρθαν οι Βαυαροί και κατάλαβε πως δεν τον γούσταραν! «Ό,τι μπορούσα έκανα», γράφει στην σελίδα 196 των απομνημονευμάτων του που υπαγόρευσε στον Τερτσέτη. «Έκαμα το χρέος μου προς την πατρίδα και εγώ και όλη η φαμελιά μου. Είδα την πατρίδα μου ελεύθερη, είδα εκείνο οπού ποθούσα και εγώ και ο πατέρας μου και ο πάππος μου και όλη η γενεά μου, καθώς και όλοι οι Έλληνες. Απεφάσισα να πάω εις ένα περιβόλι, οπού είχα έξω από τ’ Ανάπλι. Επήγα, εκάθισα και απερνούσα τον καιρό μου καλλιεργώντας, και ευχαριστούμην να βλέπω να προοδεύουν τα μικρά φυτά οπού εφύτευα».
Εκεί περνούσε κατάμονος τις ώρες του ο Κολοκοτρώνης, γιατί μετά τον ερχομό του Όθωνα σκόρπισε όλα τα παλληκάρια του. «Πηγαίνετε στο καλό, τους είπε, και να καθίσετε ήσυχοι στα σπίτια σας. Τώρα που ήρθε ο βασιλιάς θα γνωρίσει τους ανθρώπους και τα πράματα του τόπου μας και θ’ ανταμείψει τον καθένα κατά τις πράξεις του και τη δούλεψη του».
Εκείνο λοιπόν το βράδυ είχε φτάσει για τον Γέρο του Μοριά η ώρα της ανταμοιβής! Ο Κλεόπας και οι χωροφύλακες του περικύκλωσαν το καλύβι μην τυχόν και τους ξεφύγει ο κακούργος! Ύστερα χτύπησε με δύναμη την πόρτα. Ο Γέρος, μισάνοιξε το παράθυρο και ρώτησε με τη βροντερή φωνή του να μάθει ποιος είναι. Εδώ μέσα κρύβονται οπλοφόροι αποκρίθηκε ο Κλεόπας. Έχω διαταγή να κάνω έρευνα. Ο Κολοκοτρώνης γέλασε με την ψυχή του! Μα οι απεσταλμένοι του βασιλιά μπούκαραν μέσα κι άρχισαν να ψάχνουν το κάθε τι. Μα ούτε οπλοφόρους βρήκαν, ούτε και άρματα κρυμμένα! Βρήκαν μόνο ένα σπαθί, μια πιστόλα και ένα ντουφέκι. Ήταν τα όπλα με τα οποία πολέμησε ο Κολοκοτρώνης την Τουρκιά και μ’ αυτά μας ελευθέρωσε!!!
Κατά διαταγή της αντιβασιλείας είσαι υπό κράτηση είπε ο Κλεόπας! Κι άρχισε να μαζεύει ό,τι χαρτιά υπήρχαν στις κασέλες και στα ντουλάπια, βέβαιος που θα αποτελούσαν τα πειστήρια της ενοχής του Γέρου! Ύστερα τον έβαλαν στη μέση οι χωροφυλάκοι και τράβηξαν για το κάστρο για να τον παραδώσουν στους πραιτοριανούς του Όθωνα! Εκεί τον παραλαμβάνει ένας γερμανός δεσμοφύλακας που δεν ήξερε ελληνικά (!) και τον χώνει σ’ ένα κατασκότεινο κελί!
«Κάποτε», γράφει ο Δ. Φωτιάδης, «όσο κράταγε ο αγώνας, ο γραμματικός του Αναγνώστης Ζαφειρόπουλος του λέει μια μέρα: Άϊντε Κολοκοτρώνη! Παιδέψου, παιδέψου τώρα, μα η πατρίδα μια μέρα θα σ’ ανταμείψει». Κι ο Κολοκοτρώνης, που δυο φορές βαφτίστηκε στη ζωή του: την μια με λάδι για να γίνει Χριστιανός και την άλλη με αίμα για τη λευτεριά της πατρίδας, λες και γνώριζε τη μοίρα του, απαντούσε: «Άμα με το καλό λευτερωθούμε εμένα πρώτο θα κάνουμε σεργούνι». Δεν τα λογάριασε όμως καλά. Τώρα δεν τον ετοίμαζαν για εξορία. Για να τον παραδώσουν στο μπόγια να του πάρει με τη γκιλοτίνα το κεφάλι τον ετοίμαζαν!
Εκείνο το βράδυ τέθηκε υπό φύλαξη στο σπίτι του ακόμα ένας μεγάλος προδότης! Ο Στρατηγός του αγώνα Δημήτριος Πλακούτας που είχε πάει απεσταλμένος της ελληνικής κυβέρνησης μαζί με τον Μιαούλη και τον Κώστα Μπότσαρη να προσφέρουν στον Όθωνα το θρόνο!
Την άλλη μέρα βουβό ξύπνησε τ’ Ανάπλι! Πιάσαν τον Γέρο κι ήταν σαν αν σκοτείνιασε ο κόσμος όλος! Οι πρώτοι που απόρησαν ήταν οι Έλληνες υπουργοί! Ιδέα δεν είχαν για τη σύλληψη του! Τη διαταγή την υπόγραψαν οι αντιβασιλείς Μάουερ και Άβελ και την έδωσαν στο γερμανό υπουργό των Στρατιωτικών, τον στρατηγό Σμάλτς να την εκτελέσει. Οι δύο στρατηλάτες μας αρνούνται όμως να πιστέψουν ότι θα βρεθούν Έλληνες να τους στείλουν στην καρμανιόλα.
Όταν διαβάστηκε το κατηγορητήριο ο Πολυζωίδης (μέχρι προ ολίγων μηνών θανάσιμος εχθρού των Κολοκοτρώνη και Πλακούτα) που δεν του επέτρεψε ο Σχοινάς να διαβάσει ως πρόεδρος το κατηγορητήριο γέρνει το κεφάλι του και με τις δύο χούφτες του κλείνει τα μάτια του. Ήταν μια στάση ντροπής και διαμαρτυρίας την οποία κράτησε ως το τέλος που αναγνώστηκε η απόφαση.
Η κατηγορία «συνωμοσία επί σκοπώ να ταράξουν την κοινήν ησυχία, και καταφέρουν τους υπηκόους της Α.Μ. εις ληστείαν και εμφύλιον πόλεμον, και καταργήσουν το καθεστώς πολίτευμα …». Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία πως αυτό που ήθελαν να επιτύχουν οι ξένοι, καταδικάζοντας τον Κολοκοτρώνη και τον Πλακούτα, ήταν να χτυπήσουν τον εθνισμό των Ελλήνων και να μας κάνουν αποικία! Την ώρα που ακούγονταν όλα αυτά στο δικαστήριο, ο Κολοκοτρώνης ατάραχος έπαιζε σιγά με τις χάντρες του κομπολογιού του! Οι Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και Δημήτριος Πλακούτας καταδικάζονται εις θάνατον ως ένοχοι εσχάτης προδοσίας! Οι καταδικασθέντες όμως κρίνονται άξιοι της βασιλικής χάρης! Το τελευταίο μέρος της απόφασης δεν ακούστηκε στο δικαστήριο, αφού μόλις ανακοινώθηκε το «καταδικάζονται εις θάνατον», ξέσπασε μεγάλη αναταραχή. Και έτσι αναβάλλεται η εκτέλεση της απόφασης μέχρι της εκδίκασης της αίτησης χάριτος! Την απόφαση υπογράφουν οι Δ. Βούλγαρης, Κ. Σούτσος Και Φ. Φραγκούλης. Στα «πρακτικά» της δίκης δεν θα βρεις ποτέ την απόφαση. Στο τέλος της όμως θα βρεις δύο λευκά μέρη που άφησαν οι συντάχτες για να μπουν οι υπογραφές του Πολυζωίδη και του Τερτσέτη που με τη βία τους κάθισαν στις έδρες τους. «Τα λευκά αυτά μέρη του χαρτιού», γράφει ο Δ. Φωτιάδης, «είναι ίσαμε και σήμερα η μεγαλύτερη δόξα της δικαιοσύνης της πατρίδας μας».
Ο Γέρος σαν άκουσε το «καταδικάζονται εις θάνατον», μισοσταυροκοπήθηκε μ’ απορία και είπε: «Κύριε Ελέησον! Μνήσθητι μου, Κύριε, όταν έλθεις εν τη βασιλία σου ….». Ύστερα είπε προς τους παρευρισκόμενους που γύρεψαν να τον παρηγορήσουν: «αντίκρισα τόσες φορές το θάνατο και δεν το φοβήθηκα. Ούτε και τώρα τον φοβάμαι». Ο Πλακούτας γράφει ο Τερτσέτης δάκρυσε συλλογιζόμενος τι θα απογίνουν οι εφτά κόρες του και ο ανήλικος γιός του Γιωργίκος. Κουράγιο ξάδελφε του είπε ο Γέρος. Το όνειρο μας ήταν να λευτερώσουμε την Ελλάδα.
Μόλις τους βγάλανε από το δικαστήριο (που ήταν ένα τζαμί) τους οδηγούν συνοδεία της βαυαρέζικης καβαλαρίας στο Ίτς Καλέ. Ο Κολοκοτρώνης που δεν άκουσε την απόφαση του δικαστηρίου για αίτηση χάριτος ξαφνιάζεται αφού περίμενε ότι θα τους οδηγήσουν στο εκτελεστικό απόσπασμα. Οι άνθρωποι που έστειλε η Ευρώπη να μας οδηγήσουν στα φώτα και τον πολιτισμό, με μπροστάρη τον τύραννο Φον Μάουερ (βασιλικός σύμβουλος επικρατείας) και με βοηθούς ανθρωπάκια σαν τον Σχοινά και τον Κωλλέτη γεμίζουν με τους αγωνιστές της λευτεριάς τις φυλακές και εκτελούν ήρωες του Εικοσιένα!
Ο λαός δεν ξέχασε ποτέ εκείνη την μαύρη νύχτα! Το βράδυ της Κυριακής βγήκε για περίπατο ολόκληρο τ’ Ανάπλι. Όλοι χαιρετούσαν τους Πολυζωίδη και Τερτσέτη, μεταξύ τους και ο Νικηταράς ο τουρκοφάγος! Οι θερμές αυτές εκδηλώσεις στάθηκαν στην πραγματικότητα μια αποδοκιμασία όλων των τάξεων στο έγκλημα που ετοίμαζαν. Βούλγαρης, Σούτσος και Φραγκούλης δεν βγήκαν για περίπατο εκείνο το απόγευμα τη Κυριακής.
Εκείνη την κρίσιμη στιγμή που οι Κωλλέτης και Σχοινάς βιάζονται να εκτελέσουν τους δύο Ήρωες, Κολοκοτρώνης και Πλακούτας αποκτούν ένα απροσδόκητο σύμμαχο! Ο Μαυροκορδάτος (Γραμματέας της Επικρατείας) προτείνει για το καλόν του έθνους και της βασιλείας να δοθεί πλήρης χάρη στους καταδικασθέντες και να απολυθούν από τις φυλακές όλοι οι κρατούμενοι. Μαζί του (αντιλαμβανόμενος τη θύελλα των ταραχών και των εξεγέρσεων που θα ακολουθούσαν των εκτελέσεων), συμφωνεί ο αντιβασιλέας Άρμανσπερκγ. Την ίδια ανησυχία εκφράζουν και οι πρόξενοι της Αγγλίας, Ρωσίας και Βαυαρίας, ο καθένας για τους δικούς του λόγους και όχι γιατί αγαπούσαν την Ελλάδα ….
Τελικά η θανατική ποινή με απόφαση του βασιλιά μετατράπηκε σε κάθειρξη 20 ετών. Όταν το άκουσε ο Κολοκοτρώνης είπε πάλιν τον ευτράπελο λόγο του: «θα τον γελάσω τον βασιλιά, δεν θα ζήσω τόσους χρόνους …». Την άλλη μέρα τους ανέβασαν στο Παλαμήδι. Εκεί όπου για ένδεκα μήνες έζησαν ένα πραγματικό κολαστήριο!
Τους Πολυζωίδη και Τερτσέτη τους οδήγησαν σε δίκη. Ήταν ένα από τα ανταλλάγματα που έθεσαν οι άλλοι τρεις αντιβασιλείς για να συμφωνήσουν με τον Όθωνα στην απονομή χάριτος!!! Να τι είπε ο Τερτσέτης στην απολογία του: «Ζουν οι οπλαρχηγοί. Ζουν! Χαρείτε ώ Έλληνες. Ζουν! Φυλακισμένοι,. Αληθινά, εις τα φρούρια, οπού πρό δέκα χρόνων επήραν επί κεφαλής σας από τον εχθρόν, αλλά ζούν!... Δεν εμολύνθηκαν οι οφθαλμοί μας να ιδούμεν το αίμα των δύο γερόντων χυμένο σαν το αίμα του Μητρομαργαρίτου (στυγνός φονιάς που αποκεφαλίστηκε)» Δ. Φωτιάδης, «ΚΟΛΟΚΟΤΡΩΝΗΣ - Η ΔΙΚΗ ΤΟΥ»), σελ. 329.
Αν δεν είχανε την ίδια τύχη με τον Μητρομαργαρίτη οι δύο Ήρωες του Εικοσιένα το χρωστάμε στον Πολυζωίδη και τον Τερτσέτη. Γι’ αυτό και στέκεται και θα σταθεί, όσο θα υπάρχουν Έλληνες, αθάνατη η μνήμη τους.
Δρ. Αυγουστίνος (Ντίνος) Αυγουστή
Επίκουρος καθηγητής στο Τ.Ε.Ι. Λάρισας
Από το Μονάγρι Λεμεσού
![](https://www.palmografos.com/themes/palmografos/img/editorial3.png)
Δείτε καρέ-καρέ τη σφαγή στο Κοντομαρί Χανίων από τους Γερμανούς - Η ιστορία του Franz Peter Weixler
- Δημοφιλέστερα